• آخرین های فلزات پایه
  • محبوبترین های فلزات پایه


 

ویژه ها

دولت‌ها برای حمایت از صنایع خود همواره مشوق‌ها، معافیت‌ها و نیز اقداماتی مشابه را در نظر می‌گیرند تا صنایع مورد نظر آن‌ها در بستر صحیحی شکل گرفته و بتوانند در بازارهای داخلی و بین‌المللی به رقابت بپردازند.

این در حالی است که در ایران این نوع حمایت‌ها به‌ویژه در مورد صنایع مس اعم از صنایع تولید محصولات نیمه‌ساخته و صنعت سیم و کابل، نتایج دیگری به دنبال داشته است. صنایع بالادست یعنی تولیدکنندگان مس تصفیه‌شده برای فعال‌سازی و یا سرپا نگاه‌داشتن صنایع پایین‌دست، مجبور به عرضه محصولات خود عموماً با تخفیف نسبت به قیمت‌های جهانی شده‌اند. این مسئله طی چند سال گذشته علاوه بر بروز ناهنجاری‌هایی در صنایع پایین‌دست، باعث وارد آمدن هزینه‌ها و زیان‌های میلیاردی به شرکت ملی صنایع مس ایران به‌عنوان عمده تولیدکننده کنسانتره و کاتد در ایران و نیز سهامداران خرد و کلان این شرکت شده است. در همین حال کاهش متناوب قیمت جهانی مس نیز باعث مضاعف شدن فشارهای مالی، طی پنج سال گذشته، شده است. ماهنامه «اخبار فلزات» برای بررسی مکانیزم قیمت‌گذاری مس در ایران، با معاون مالی و اقتصادی شرکت ملی صنایع مس ایران به گفت‌وگو نشسته است. محسن بازارنوئی در این خصوص می‌گوید در دنیای امروز، مکانیزم‌های حاکم بر بازار یعنی شرایط عرضه و تقاضا، تعیین‌کننده قیمت نهایی مس است. وی معتقد است با ایجاد یک بازار رقابتی در بورس، بنگاه‌ها می‌توانند به‌صورت شفاف به معامله بپردازند و به تبع آن در فضای رقابتی و سالم پیشرفت کنند. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

محصولات مسی اعم از کنسانتره مس، مس تصفیه‌شده و همچنین قراضه مسی در ایران چگونه قیمت‌گذاری می‌شوند؟

در ایران نیز همانند سایر بازارهای بزرگ بین‌المللی، قیمتهای مس و محصولات مسی بر اساس قیمت‌های جهانی بورس فلزات لندن و با در نظر گرفتن شرایط خاص موجود در بازار تعیین می‌شوند. البته قیمت مصرف‌کننده مس در بازارهای مختلف، علاوه بر قیمت‌های تعیین‌شده در بازار فلزات لندن یا هر یک از بورس‌های معتبر بین‌المللی دیگر، تحت تاثیر عامل دیگری به نام پرمیوم کاتد قرار دارد که به قیمت تعیین‌شده در بورس‌ها اضافه می‌شود (LME+Premium). رقم پرمیوم تحت تاثیر هزینه‌های انتقال کاتد از انبار بورس‌های مخلتف به بازارهای مصرف، بیمه و همین‌طور سود ناشی از این فعالیت، که با عرضه و تقاضای محصول در ارتباط است، تعیین می‌شود. طی چند سال گذشته، شرایط قیمت‌گذاری مس در بازار ایران، تفاوت‌هایی با بازارهای بین‌المللی و منطقه و همین‌طور بازار آزاد مس داشته است؛ این تفاوت در فرایند محاسبه پرمیوم و همین‌طور نرخ ارز مورد استفاده در قیمت‌گذاری مشهود بوده است. برای مثال ، تا سال‌هاي قبل از 1393 در قيمت‌گذاري محصول مس تصفیه‌شده در بورس کالای ایران پرمیوم لحاظ مي‌شده است؛ اما از ابتداي سال 1393 تا 24 مرداد ماه 1395، کاتد توليدي در شركت ملی مس بدون پرمیوم و با تخفیف سه درصدی، پایین‌تر از قيمت بورس فلزات لندن در بورس كالاي ايران عرضه شده است. در نوع ارز مورد استفاده در محاسبه قیمتی مس تصفیه‌شده طی سال‌های 1390 تا 1393 نیز، شرکت از بابت استفاده از نرخ‌های مرجع و نرخ ارز مبادلاتی، دچار ارزان فروشی‌هایی شده است که نهایتاً باعث شده، قیمت عرضه و فروش مس کاتدی در بازار داخل طی سالیان اخیر، همواره پایین‌تر از قیمت فروش این محصول در بازار جهانی باشد. ضمن اینکه قیمت قراضه مسی در ایران بر اساس قیمت فروش مس کاتد در بورس کالای ایران با اعمال درصدی تخفیف و همچنین با در نظر گرفتن شرایط بازار و قدرت چانه‌زنی با عنایت به مقتضیات زمانی تعیین می‌شود. در بازار داخلی، عرضه و تقاضای کنسانتره به صورت محدودی انجام می‌شود و به‌طور کلی، مشابه با سایر محصولات مسی، قیمت آن بر اساس نرم‌های جهانی بر مبنای قیمت مس تصفیه‌شده و تعرفه‌های ذوب و پالایش تعیین می‌شود. تعرفه‌های ذوب و پالایش مس که به اصطلاح به هزینه‌های ذوب و پالایش یا TC/RC معروف است، دستمزدی است که واحدهای ذوب و پالایش برای فراوری مس از ارزش مس محتوی کنسانتره کم می‌کنند.

ساز‌وکارهای قیمت‌گذاری مس تصفیه‌شده در سال‌های گذشته در ایران چه تاثیری بر عملکرد شرکت ملی مس داشته است؟

طي سال‌هاي 1390 به بعد، همواره قیمت جهانی مس روندی نزولي را طي كرده است؛ اما با وجود آنکه اين روند نشان‌دهنده افت 44 درصدي قيمت‌هاي جهاني تاكنون بوده است و در کنار آن، افزايش سالانه هزينه‌هاي پرسنلي، مواد و قطعات و سایر هزینه‌های جانبی در این شرکت رخ داده است، شركت ملي صنايع مس ايران، از ابتداي سال 1393 تا تير ماه 1395، محصولات مسي خود را با سه درصد تخفیف، پایین‌تر از قيمت بورس لندن در بورس كالاي ايران عرضه کرده است. ضمن اینکه با محاسبه میزان تخفیف ارائه شده توسط شرکت ملی مس مشخص می‌شود که این شرکت مفتول وكاتد تولید خود در سال 1394 را با مبلغی حدود 677 ميليارد ريال تخفیف به مشتريان داخلي عرضه کرده است. اين میزان تخفيف باعث شده است تا مبلغی حدود 16 ريال بر سود هر سهم شرکت ملی مس در سال 1394 تاثير منفي گذاشته شود. اين نكته مويد آن است كه اين مقدار تخفيف از سود سهامدارن اين شركت كاسته شده و در عوض، به شركت‌هاي خريدار مفتول و كاتد تعلق گرفته است.

آیا سازوکار قیمت‌گذاری مس در ایران، تا کنون توانسته است اهداف تعیین‌شده را برای فعال‌سازی صنایع پایین‌دست محقق سازد؟ نظر شما در این خصوص چیست؟

بررسی آمار گمرك جمهوري اسلامي ايران از سال 1390 تا 1394 نشان می‌دهد كه علاوه بر شركت ملي صنايع مس ايران، شركت‌هاي ديگري نيز اقدام به صادرات كاتد کرده‌اند؛ بدین معنی که برخي توانسته‌اند به پشتوانه تخفيف‌ها و حمايت‌هاي ارائه شده در فروش داخلي کاتد، مجدداً صادرات غیرمتعارف و احتمالا غيرقانوني اين محصول را افزايش دهند؛ مسئله‌اي که مي‌تواند با کاهش ميزان تخفيف‌هاي ارائه شده کنترل شود. ارائه اين حمايت‌ها در دوره‌هاي زماني مختلف، نتايج زير را به دنبال داشته است:

·     فروش بسيار ارزان کاتد به توليدکنندگان محصولات نيمه‌ساخته به‌صورت حواله‌اي (نيمه اول دهه 80): اين موضوع به رشد سریع صنايع پايين‌دست به‌منظور دريافت مجوز خريد ارزان کاتد و ايجاد واحدهاي متعددي با تکنولوژي‌هاي بعضاً ضعيف در کشور منجر شد. در حال حاضر حدود 800 هزار تن ظرفيت بلااستفاده در کشور وجود دارد که سرمايه‌اي چند هزار ميليارد توماني براي آن صرف شده و به‌دليل نبود بازار تقاضا براي محصولات آن‌ها، در حال مستهلک شدن است.

·     ارزان‌فروشي کاتد ناشي از اختلاف نرخ ارز در بازار (اختلاف 10 الي 20 درصدي در طي سال‌هاي 1390 الي 1392): طي اين دوره، شاهد صادرات غيرمتعارف کاتد به همان شکل و يا ذوب‌ريزي مجدد و فروش آن به قيمت کمتر از کاتد بوديم که اين موضوع علاوه بر تحميل ضرر اقتصادي به کشور، تنها، زمينه سودجويي برخي افراد را فراهم کرد.

·     فروش نسبتاً ارزان کاتد ناشي از تخفيف سه درصدي و چشم پوشي از پريميوم (سال‌هاي 1393 الي 1395): بررسي‌ها نشان مي‌دهد که علي‌رغم کاهش ميزان صادرات غيرمتعارف کاتد با استفاده از نرخ ارز بازار آزاد در سال 1393، در سال 1394 مجدداً نزديک به 6 هزار تن مس تصفيه‌شده که بخش عمده‌اي از آن از کاتد بوده است، به خارج از کشور صادر شد.

همان‌طور که اشاره شد، حمايت‌هاي انجام شده به شکل ارزان فروشي کاتد، تنها منجر به سرمايه‌گذاري‌هاي ضررده در صنايع پايين‌دست و افزايش قاچاق و صادرات غيرمتعارف مس تصفيه‌شده به شکل کارنشده از کشور شده است. این رویکرد به وابستگي واحدهاي توليدي به ارزان‌فروشي کاتد در بورس کالا منجر شده است که براي مهار آن، اتخاذ سياست‌هاي مبتني بر بازار آزاد و قيمت‌گذاري واقعي محصولات، بهترين راهکار برای رشد صنایع پایین دست، افزایش رقابت‌پذیری و کاهش قیمت تمام‌شده خواهد بود. در اين خصوص به‌طور مشخص پيشنهادهاي زير ارائه مي‌شود تا با اجراي آن‌ها، علاوه بر اجرای سياست‌هاي حمايتي دستگاه حاكميت در مورد صنايع پايين‌دست مس بدون ايجاد شرايط رانتي، از برهم‌زدن روش اصولي قيمت‌گذاري محصولات جلوگيري شده و همچنین سود و منافع سهامداران شركت مس محفوظ بماند:

·     حمايت‌هاي انجام شده از صنايع پايين‌دست به شکل‌هاي ديگري به جز ارزان فروشي کاتد انجام شود. کاهش هزينه‌هاي تأمين مالي، بهبود مناسبات تجاري و کمک به حضور و افزايش صادرات محصولات صنايع پايين‌دست مس به بازارهاي جهاني، مواردي از اين دست هستند.

·     ضمناً سازمان گمرک کشور با ارتقاي سيستم‌هاي نظارتي خود از بروز اشتباهات ثبتي تا حد ممکن جلوگيري کند. استفاده از سيستم ثبت کد 8 يا 10 رقمي به جاي سيستم‌هاي 6 رقمي که فعلاً مورد استفاده قرار مي‌گيرد، امکان تشخيص بهتر انواع کار نشده مس تصفيه شده را فراهم مي‌کند.

·     کاتد عرضه شده در بورس، در شرايط بازار آزاد و رقابتي و بر اساس فرمول‌هاي بين‌المللي ارزش‌گذاري شود تا زمينه سوءاستفاده از ارزان‌فروشي کاتد، به‌طور کامل مرتفع شده و از وارد آمدن ضررهاي اقتصادي جبران‌ناپذير به اقتصاد کشور جلوگيري شود. البته با توجه به رکود حاکم بر بازار و صنایع داخلی، این مساله باید طی دوره زمانی معقولی محقق شود تا مشتریان شرکت، بتوانند خود را با این شرایط وفق داده و فشار مضاعفی به آنها وارد نیاید.

بالاخره باید توجه داشت شركت ملی صنایع مس ایران به‌عنوان يك شركت خصوصی بورسي باید همواره جوابگوي خيل عظيم سهامداران خود باشد. بنابراین ضروری به‌نظر می‌رسد که از همه امكانات و پتانسيل‌هاي خود در جهت جلوگيري از زیان بیش از حد سهامداران در چارچوب قانون و مقررات کنونی در کشور استفاده کند. به‌علاوه این شركت با حدود 20 هزار نفر پرسنل، يك شركت در حال توسعه به‌شمار می‌رود كه به هیچ عنوان از بودجه كشور استفاده نمی‌کند و تمام منابع مالي ارزي و ريالي مورد نياز هزینه‌های جاری و مخارج سرمایه‌ای خود را تنها از محل درآمد حاصل از فروش محصولات تامين مي‌کند. از این‌رو، تخفيف و ارزان‌فروشی، هیچ‌گونه توجیه اقتصادی‌ای برای این شرکت ندارد.

به نظر شما بهترین رویکرد برای قیمت‌گذاری مس در داخل کشور چیست؟ این رویکرد چه نتایجی را در پی خواهد داشت؟

باید توجه داشت که موفقيت صنعت و اقتصاد كشور، در گرو برون‌رفت از اقتصاد دستوري و حاكميتي، توجه بیشتر به بخش خصوصی و برقراري شرايط بازار آزاد است كه در آن عرضه و تقاضای موجود در بازار، در يك شرايط رقابتي، سالم و شفاف تعيين‌كننده باشند. بنابراین در چنين شرايطي هم قيمت‌ها در سطح واقعي خود قرار مي‌گيرند و هم شركت‌ها با انجام برنامه‌ريزي بهتر، تلاش خود را بيشتر كرده و به تبع آن، سود بالاتري را برای سهامداران خود به‌دست مي‌آورند. در صورتی که چنین شرایط بر اقتصاد کشور حاکم شود، تمامی شركت‌ها به‌ويژه شركت‌هاي خصوصي اعم از شركت ملی مس و سایر شرکت‌های صنايع پايين‌دستی، تصميمات خود را صرفاً بر پايه ملاحظات فني و اقتصادي قرار خواهند داد که امیدواریم شاهد روند رشد سالم صنايع در كشور باشیم. در خاتمه یادآور می‌شود که علاوه بر بازار داخل و توسعه آن بر مبنای سازوکار بازار آزاد و رقابتی، برنامه‌ريزي و حركت شركت مس در راستاي اجراي سياست‌هاي كلي اقتصاد مقاومتي ابلاغي از سوي رهبر معظم انقلاب مبني بر توسعه صادرات و حمايت همه جانبه از آن بوده است و اين رويكرد با نگاه اقتصادي و ارزآوري ادامه دارد. البته همان‌طور كه مي‌دانيم هنوز تحريم‌ها كاملاً برطرف نشده و بسياري از مسائل و مشكلات ناشي از آن همچنان براي شركت هزينه و ريسك ايجاد مي‌كند. اما با اين حال خالص ارزآوري مثبت به‌علاوه ساير پيامدهاي مثبت، نتيجه عملكرد شركت در حوزه بازاريابي و فروش بوده است كه قطعاً در سايه عنايت حضرت حق و با رفع كامل تحريم‌ها، دستاوردهاي به مراتب بهتري در اين حوزه نصيب شركت خواهد شد.

 

گفت و گوها

ماهنامه اخبار فلزات

cache/resized/a88afb2e5de6abe3f650d83fa09e28ee.jpg
چهل و نهمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/5cc87f56bb103a1caa0110d14b7fc327.jpg
چهل و هشتمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/c141fc836a5382ce9abebc9b5e91ec94.jpg
چهل و هفتمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/6c220d3a8bcde9f0ffa06402fad1f7cc.jpg
چهل و ششمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/15fa68ba0f5da770c0543626ce041543.jpg
سرمقاله/ عبدالوهاب سهل‌آبادی/ رئیس خانه صنعت،
cache/resized/b7f512f115ec95fd20cd5ed4e7c0c2c2.jpg
چهل و پنجمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/e6d4a9ee9638771f9e0d18b472b7ceab.jpg
چهل و چهارمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/af980bc3bfd78b60a778dabb7ae438ee.jpg
چهل و سومین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
Template Settings

Color

For each color, the params below will give default values
Black Blue Brow Green Cyan

Body

Background Color
Text Color
Layout Style
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family