سرمقاله/علی اسماعیلی دبیر تحریریه / صنعت لوازم‌خانگی درگیر و دار تجارت پنهان

صنعت لوازم‌خانگی ایران با نام افرادی چون خلیل ارجمند، محسن آزمایش، محمدتقی برخوردار، میرمصطفی عالی‌نسب و محسن خلیلی پیوند خورده است؛ البته خلیلی را می‌توان آخرین پیشکسوت بازمانده در صنعت گاز و لوازم‌خانگی (گازسوز) دانست. صنعت لوازم‌خانگی نیز مانند بسیاری دیگر از صنایع، پس از انقلاب ایران با مشکلات بسیاری دست‌به‌گریبان شد. مشکلاتی مانند مصادره اموال برخی صاحبان صنایع به دست دولت باعث شد تا درنهایت سرنوشت‌هایی نافرجام برای برخی از آن‌ها مانند شرکت‌های ارج و آزمایش رقم بخورد. افرادی که قبل از انقلاب نام و نشانی در صنعت ایران پیدا کردند کم از همتایان خود در کشورهای توسعه‌یافته‌تر امروز نداشتند. مانند صنعت خودروسازی که ایران در ابتدای راه از کره جنوبی و ترکیه جلوتر بود؛ در صنایع لوازم‌خانگی نیز قبل از این دو کشور، (به لطف اقدامات افراد یادشده در ابتدای متن) در جایگاه مناسبی نسبت به زمانه خود قرار داشتند. بررسی‌ها نشان می‌دهد رشد شرکت‌های خصوصی که نیم‌قرن قبل در کره یا ترکیه مشغول فعالیت بودند با  امروز قابل قیاس نیست. درحالی‌که در چند دهه گذشته دولت‌های این دو کشور توانستند بستر مناسبی را برای رشد صنایع بخش خصوصی خود مهیا کنند، در مدت مشابه بسیاری از شرکت‌های ایرانی به‌اندازه کافی رشد نکرده، کوچک‌تر شده یا حتی از میان رفتند. هرچند برخی برندهای بخش خصوصی در ایران توانستند از مهلکه‌‎های ایجادشده جان سالم به در ببرند، اما بسیاری از مشکلات هنوز هم دامن آن‌ها را می‌گیرد. مشکلاتی نظیر قاچاق، کمبود نقدینگی و عمق کم بازار را می‌توان ازجمله مهم‌ترین معضلات امروز بازار لوازم‌خانگی برشمرد.

هرچند با کنار رفتن تولیدکنندگان و واردکنندگان لوازم خارجی در ایران طی دو سال اخیر فضای تولید برای تولیدکنندگان داخلی بهبود یافته، تمایل به قاچاق یا همان تجارت پنهان برای پوشش بخش‌های باقی‌مانده بازار داخلی بیشتر شده است. عددی که برای قاچاق لوازم‌خانگی مکشوفه در سال 1397 محاسبه‌شده چیزی در حدود یک هزار میلیارد تومان (در حدود 83 میلیون دلار با دلار 12 هزارتومانی) بوده است. گفته می‌شود این عدد تنها درصدی از کل قاچاق‌ در حوزه لوازم‌خانگی است و آمار دقیقی از میزان کالای قاچاق وجود ندارد. اگر حجم کالاهای قاچاق کشف‌شده 10 درصد در نظر گرفته شود عدد 830 میلیون دلار به دست خواهد آمد. نکته قابل‌تأمل آن است که حجم کل واردات لوازم‌خانگی از مبادی رسمی در سال 1397 حدود 700 میلیون دلار بوده است! به نظر نمی‌رسد که کولبران مناطق مرزی، اثر قابل‌توجهی در سهم کالای قاچاق داشته باشند و این مافیای قاچاق در مبادی رسمی است که باید به‌عنوان سرچشمه اصلی در نظر گرفته شود.

کاهش ارزش ریال و افزایش قیمت مواد اولیه در یک سال و نیم گذشته، اثر خود را در کاهش قدرت خرید مردم و نیز افزایش سرمایه در گردش موردنیاز برای واحدهای تولیدی نشان داده است. حضور تولیدکننده در بازارهای راکد مستلزم ارائه مزیت‌های رقابتی مانند فروش کالا به‌صورت مدت‌دار و اقساطی به خریداران است که همین امر دسترسی به نقدینگی‌ مورد نیاز برای واحدهای تولیدی را با مشکلات بیشتری مواجه کرده است. تولیدکننده با مشکل خرید نقدی مواد اولیه و فروش محصولات نهایی به‌صورت مدت‌دار مواجه شده و عملا در یک چرخه معیوب گرفتار آمده است که خود به عدم عرضه مناسب محصولات در مقابل تقاضاهای پیش رو منجر شده و خواهد شد. جذب سرمایه‌های سرگردان و ارائه بسته‌های محرک اقتصادی از سوی دولت می‌تواند کمی گره مشکلات را بازتر کند.

مانند بسیاری از شرکت‌های صنعتی فعال در دنیا، ادغام یک الزام است. بسیاری از برندهای موفق دنیا در حوزه لوازم‌خانگی با یکدیگر ادغام ‌شده و همگی پشتیبان یک یا چند برند مشهور خود هستند. این امر در ایران نیز باید در دستور کار قرار گیرد. شرکت‌های معروف دنیا با ادغام به‌موقع و عملی توانسته‌اند میزان بهره‌وری واحدهای تولیدی را تا حد بسیار مطلوبی افزایش دهند. هرچند موضوع ادغام در ایران نیازمند توجه مناسب در قوانین تجارت است. البته فرهنگ شراکت سازمانی نیز پیش‌نیاز هر عملی در راستای ادغام است. به نظر می‌رسد در صورت بازتر بودن فضای کسب‌وکار، شرکت‌های خصوصی می‌توانستند قبل از آن ‌که برندهایی مانند ارج و آزمایش به ورطه ورشکستگی بیفتند با دستگیری و ادغام آن‌ها از این خسران جلوگیری کنند.

در پایان ذکر یک نکته ضروری است. بخش‌های خصوصی کشور همواره از اینکه دولت نظرات آن‌ها را در تصمیمات خود دخیل نمی‌سازد، بازار را به‌صورت دستوری کنترل کرده و در معاملات دخالت می‌کند، گلایه‌مند هستند؛ اما لازم است بخش خصوصی نیز با ‌صدای واحد نسبت به بیان مطالبات خود اقدام و از هرگونه چنددسته‌گی و افتراق پرهیز کند تا شاید درنهایت این درخواست‌ها در سایه اجماع کارگر افتد.

 

گفت و گوها

ماهنامه اخبار فلزات

cache/resized/2091afdaff5653aed5de5838e3b2bdaf.jpg
سرمقاله / مصطفی رجبی عضو هیات مدیره و برنامه‌ریزی
cache/resized/a3d8121aa8601b0c15c31e751afcd2d5.jpg
سرمقاله/ منصور یزدیزاده مدیرعامل شرکت ذوبآهن
cache/resized/a6f6b900e42a7e34c3648f0422e27dae.jpg
سرمقاله / علی اسماعیلی دبیر تحریریه /
cache/resized/0ae8623d56dbafa542c6aa3c0b87f39b.jpg
سرمقاله/ علی اسماعیلی دبیر تحریریه / کاهش
cache/resized/3a82131138548e3368155af1b80821d2.jpg
سرمقاله/ علی اسماعیلی دبیر تحریریه/ گسترش تجارت
cache/resized/ca3e70587d55f6105aa6562919d3c26d.jpg
سرمقاله/علی اسماعیلی دبیر تحریریه / صنعت
cache/resized/756ef62e518dd161f817b0615d605350.jpg
سرمقاله/ علی اسماعیلی دبیر تحریریه/ بّوَد کز
cache/resized/8183663ba8e9d683688345f5bcae2cde.jpg
سرمقاله/ علی اسماعیلی دبیر تحریریه / صنعتگر چه
Template Settings

Color

For each color, the params below will give default values
Black Blue Brow Green Cyan

Body

Background Color
Text Color
Layout Style
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family