جعفر سرقینی
تفکیک همگام با توسعه نیست

پس از 6 سال تجربه ادغام میان وزارت صنایع و معادن با وزارت بازرگانی اکنون که سخن از تفکیک مجدد آن‌ها به میان آمده است؛ بررسی کارنامه آن خالی از لطف به‌نظر نمی‌رسد. ادغام 2 وزارتخانه مزبور در طول چند سال اخیر با نتایج مثبتی همراه بود و برخی اهداف مورد نظر برای آن نیز محقق شدند. پس از تشکیل وزارت صنعت، معدن و تجارت، فعالیت‌های مشترک در حوزه صنعت و بازرگانی به‌صورت متمرکز اجرایی شدند، به‌علاوه در حال حاضر تمامی تصمیمات در یک وزارتخانه گرفته می‌شود؛ همین تمرکز موجبات سرعت عمل در انجام امور را فراهم می‌آورد و به تسهیل در تصمیم‌گیری کمک می‌کند. بنابراین در مجموع می‌توان گفت که این ترکیب با نتایج مثبتی همراه بود و حتی قابل قبول به‌نظر می‌رسد.

گاهی برای انتقاد از ترکیب وزارتخانه‌ها اینطور بیان می‌شود که ادغام موجبات مهجور ماندن بخش معدن را در طول چند سال اخیر فراهم آورد. در حالی که با نگاهی دقیق به کارنامه ادغام، پیداست که در شرایط کنونی، وضعیت حوزه معدن و صنایع مرتبط با آن، نسبت به گذشته بهبود یافته است. ترکیب 2 وزارتخانه موجبات حل چالش‌های این حوزه را با سرعت بیشتر فراهم آورد. قبل از ادغام اگر مشکلی به‌وجود می‌آمد، باید در فضای میان 2 وزارتخانه برای رفع آن تلاش می‌شد؛ در حالی که در شرایط فعلی مسائل در یک وزارتخانه حل و فصل می‌شود که به نتیجه دادن آن کمک شایانی خواهد کرد. گفتنی است که اجرایی شدن ادغام منافعی را برای اقتصاد کشور و حتی برای حوزه معدن به‌همراه داشته و در واقع این کم‌کاری است که سبب مهجور ماندن بخش معدن می‌شود و نه ادغام. در نتیجه فعالان این حوزه باید هر روز بر فعالیت خود بیفزایند تا این بخش جایگاه بهتری کسب کند. شایان ذکر است که ادغام اثرات مثبتی نیز برای بخش معدن به‌همراه داشت؛ از جمله آنکه واردات تجهیزات معدنی به کشور تسهیل شد. در گذشته بخش معدن برای واردات تجهیزات با مشکلات متعددی روبرو بود و لازم بود تا برای رفع مسائلی همچون معافیت‌های مالیاتی با وزارت بازرگانی نامه‌نگاری‌ صورت گیرد؛ اما اکنون با اجرای ادغام، این مسائل به راحتی حل و فصل می‌شود.
با وجود تمام نقاط مثبتی که به آن‌ها اشاره شد، نباید نسبت به کاستی‌های این طرح چه در ایده و چه در اجرا غفلت کرد. چرا که این بازنگری می‌تواند زمینه‌ساز رفع مشکلات باشد. در درجه نخست آنکه ادغام دو وزارتخانه صنعت و معدن با وزارت بازرگانی در سال 1390، حرکتی عجولانه بود و مورد بررسی کارشناسی کافی قرار نگرفت. همچنین باید خاطرنشان ساخت که در اجرای طرح ادغام میان وزارتخانه‌ها، اهداف دیگری نیز همچون کوچک‌سازی و چابک‌سازی دولت مد نظر بودند؛ که این اهداف محقق نشدند. برای کوچک‌سازی باید اصلاحاتی در ساختار صورت گیرد و در ادامه برخی از سرمایه‌های انسانی تعدیل شوند. گفتنی است که اصلاحات ساختاری تا حدودی اجرایی شد اما امکان تعدیل نیرو وجود نداشت و همین موضوع مانع از کوچک شدن وزارتخانه شد. همچنین باید خاطرنشان ساخت که تصمیم‌گیری راجع به نیروی انسانی به‌راحتی مقدور نبوده و نخواهد بود و همواره ملاحظاتی در ارتباط با آن وجود دارد. سرمایه‌های انسانی همچون ماشین‌آلات و ابزار نیستند که بتوان هر برخوردی با آن‌ها انجام داد و بدون درنظر گرفتن ملاحظات، تصمیمات قاطع گرفت.
لازم به‌ذکر است در این مسیر توجه به تجربه سایر کشورها نیز کمک‌کننده خواهد بود. کشورهای مختلف از تعداد وزارتخانه‌های متفاوتی برخوردار هستند. اما می‌توان گفت زمانی که در کشوری دولت تصدی همه امور را به‌عهده بگیرد تعداد وزارتخانه‌ها نیز زیاد می‌شود. به‌عنوان مثال در شوروی سابق حدود 100 وزارتخانه وجود داشت زیرا تمام امور وابسته به دولت بود. یا در کشوری مانند هند وزارتخانه زغال وجود دارد که مسئول تامین زغال برای مردم است. این امر موجب می‌شود که تمرکز دولت بر روی تامین نیازهای مردم باشد. متقابلاً هرچه کشورها در مسیر توسعه و پیشرفت‌ قدم بردارند، تعداد وزارتخانه‌ها نیز کم می‌شود. در واقع اجرای ادغام در بسیاری از کشورهایی که در مسیر توسعه بوده‌اند، نتایج مثبتی به‌دنبال داشته است. البته باید گفت در این کشورها، دولت تصدی همه امور را به عهده ندارد و تنها نقش سیاستگذار و ناظر را بر عهده گرفته است؛ در نتیجه کوچک‌سازی دولت نتایج مثبتی را به‌همراه خواهد داشت. همین امر موجب می‌شود که یک وزارتخانه در چنین کشورهایی، نقش 4 وزارتخانه در ایران را به عهده بگیرد. بر همین اساس با توجه به مجموع موارد یاد شده باید گفت، در صورتی که کاهش تصدی‌گری دولت در امور و واواگذاری به بخش خصوصی به درستی اجرایی شود، وزارتخانه‌ها یا بدنه دولت کوچک خواهد شد. اما تا زمانی که وزارتخانه وظیفه انجام کارهای اجرایی و تصدی‌گری را بر عهده دارد، ادغام و تفکیک نیز بی‌معنی هستند و چندان اثربخش نخواهند بود.

 

 

گفت و گوها

  • محمدیاسر طیب‌نیا، مشاور عالی مدیرعامل فولاد مبارکه

    دولت سیاست‌های زیربنایی را تنظیم کند

    اخبار فلزات: در حال حاضر در ایران حدود 30 تا 32 میلیون تن ظرفیت تولید فولاد وجود دارد. با این حال برای دستیابی به افق چشم‌انداز 1404 مبنی بر تولید 55 میلیون تن فولاد باید بیش از 20 میلیون تن دیگر ظرفیت جدید در صنعت فولاد کشور ایجاد شود که این امر به حدود 8 تا 9 میلیارد یورو سرمایه‌گذاری جدید برای احداث واحدهای فولادی نیاز دارد. شکى نیست که این سرمایه‌گذاری منحصر به سرمایه‌گذارى مستقیم در صنعت فولاد نیست. چرا که برای دستیابی به میزان تولید 55 میلیون تن فولاد، کشور در درجه اول نیازمند زیرساخت‌های لازم است.
    ادامه مطلب...
  • محمدرضا بهرامن، رئیس خانه معدن ایران

    استارت‌آپ‌ها، محرک‌های بخش معدن در آینده هستند

    اخبار فلزات: ایده استفاده از استارت‌آپ‌های معدنی با این نگاه شکل گرفت که مشابه با بخش‌های دیگر، بخش معدن نیز باید یک انقلاب حرکتی از سنتی به نگاه‌های جدیدی که در دنیا شکل گرفت، داشته باشد. فراموش نشود که اگر بخش معدن قصد داشته باشد که تنها با همان نگاه‌های سنتی حرکت‌های خود را انجام دهد، نباید این انتظار را داشته باشد که در درازمدت، موفقیتی برای حضور در بازارهای جهانی داشته باشد. بنابراین مهم‌ترین فاکتور امروز در همه جای دنیا، کیفیت بالا و قیمت تمام شده محسوب می‌شود که استارت‌آپ‌ها می‌توانند این امکانات را فراهم آورند.
    ادامه مطلب...
  • حامد سلطانی‌نژاد، مدیرعامل شرکت بورس کالای ایران

    قیمت‌گذاری دستوری، منشا رانت است

    اخبار فلزات: تثبیت دستوری قیمت‌ها در کشور ما سابقه طولانی دارد که با نتایج تلخی برای صنایع همراه بوده است. این دست اقدامات که اغلب با شعار حمایت از صنایع پایین‌دستی انجام می‌گیرد، اغلب به اشاعه فساد، قاچاق و رانت منجر می‌شود و حتی در بلندمدت زمینه تضعیف هرچه بیشتر صنایع پایین‌دستی کشور را به‌دنبال خواهد داشت. با وجود چنین تجربه‌ای همچنان گاه تحت تاثیر جوسازی برخی واسه‌های سودجو، صحبت از قیمت‌گذاری دستوری برخی محصولات دوباره به میان می‌آید. بر همین اساس پایگاه خبری تحلیلی فلزات آنلاین با مدیرعامل شرکت بورس کالای ایران به گفت‌وگو نشسته است. حامد سلطانی‌نژاد اعتقاد دارد، هرنوع کنترل دستوری قیمت منجر به رانت می‌شود. متن کامل این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.
    ادامه مطلب...
  • حسن خلج طهرانی، مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس مطرح کرد:

    جذب سرمایه‌گذارن به بخش تولید راه عبور از رکود اقتصادی

    اخبار فلزات: در فرآیند توسعه اقتصادی، سرمایه‌گذاری از اهمیت بالایی برخوردار است، درواقع سرمایه‌گذاری لازمه و موتور محرک رشد اقتصادی است، مناطقی که بتوانند در جذب سرمایه‌گذار موفق‌تر عمل کنند، مسیر رشد را سریع‌تر طی خواهند کرد. ‌در این میان مناطق ویژه با دارا بودن مزایای متعدد و ارائه تسهیلات و مشوق‌ها سعی در جذب سرمایه‌گذاران دارند. باوجود تعداد زیاد مناطق ویژه در کشور تعداد محدودی توانسته‌اند از مزایای خود استفاده کرده و رشد کنند. منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج‌فارس یکی از بزرگترین مناطق ویژه کشور است که در حوزه معدن و صنایع معدنی منحصر به‌فرد است. این منطقه با داشتن مزیت‌های ناشی از محل قرارگیری، ایجاد تسهیلات زیرساختی و ارائه مشوق‌های متعدد به‌دنبال جذب سرمایه‌گذاران و تبدیل شدن به یکی از بزرگترین قطب‌های صنعتی کشور است. برای روشن شدن مزایای این منطقه برای جذب سرمایه‌گذاران " ماهنامه اخبار فلزات " به گفت‌وگو با مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج‌فارس پرداخت. حسن خلج طهرانی به تسهیلات و مشوق‌های ارائه شده توسط این منطقه برای جذب سرمایه‌گذاران پرداخت و از برنامه‌های منطقه برای جذب سرمایه‌گذاران خارجی گفت. در ادامه متن کامل این گفت‌وگو را بخوانید.
    ادامه مطلب...
  • نادر خطیبی مدیر روابط عمومی شرکت سرمایه‌گذاری توکا فولاد

    توسعه، لازمه ماندگاری در بلند مدت

    اخبار فلزات: نادر خطیبی مدیر روابط عمومی شرکت سرمایه‌گذاری توکا فولاد، در گفت‌وگو با اخبار فلزات به بیان استراتژی این شرکت در سال گذشته و استراتژی آن برای سال 97 پرداخت. استراتژی توکا فولاد در سال ۱۳۹۶ سودآوری نبود، این شرکت به دنبال توسعه و به روز شدن است که در تحقق این هدف نیز موفق عمل کرد.
    ادامه مطلب...

ماهنامه اخبار فلزات

cache/resized/eb82d6e01471fb45208b29c7df8e5e53.jpg
سرمقاله مهمان/ جعفر سرقینی، معاون امور معادن و
cache/resized/5fdc39f541c2fb59cb2db32d804715af.jpg
سرمقاله مهمان/ بهرام شکوری، رئیس کمیسیون معدن و
cache/resized/236d941135e737286605a0609cab55c0.jpg
سرمقاله مهمان/ محمدرضا بهرامن، رئیس خانه معدن
cache/resized/606d6207a06e88856f9c9a317101be0c.jpg
دیپلماسی اقتصادی، ضامن پایداری و توسعه صادرات
cache/resized/051517a92fa9069987b9e99e58c35653.jpg
یادداشت مهمان: عزیزالله عصاری، مدیرعامل شرکت
cache/resized/9b369ed53e1c293f37e10a8b4d734b49.jpg
جعفر سرقینیتفکیک همگام با توسعه نیست پس از 6 سال
cache/resized/16567cc9ed641fa1a926c80b3dcd664e.jpg
بنادر نیازمند و زمینه‌ساز توسعه مهدی کرباسیان؛
Template Settings

Color

For each color, the params below will give default values
Black Blue Brow Green Cyan

Body

Background Color
Text Color
Layout Style
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family