آخرین اخبار

جعفر سرقینی
تفکیک همگام با توسعه نیست

پس از 6 سال تجربه ادغام میان وزارت صنایع و معادن با وزارت بازرگانی اکنون که سخن از تفکیک مجدد آن‌ها به میان آمده است؛ بررسی کارنامه آن خالی از لطف به‌نظر نمی‌رسد. ادغام 2 وزارتخانه مزبور در طول چند سال اخیر با نتایج مثبتی همراه بود و برخی اهداف مورد نظر برای آن نیز محقق شدند. پس از تشکیل وزارت صنعت، معدن و تجارت، فعالیت‌های مشترک در حوزه صنعت و بازرگانی به‌صورت متمرکز اجرایی شدند، به‌علاوه در حال حاضر تمامی تصمیمات در یک وزارتخانه گرفته می‌شود؛ همین تمرکز موجبات سرعت عمل در انجام امور را فراهم می‌آورد و به تسهیل در تصمیم‌گیری کمک می‌کند. بنابراین در مجموع می‌توان گفت که این ترکیب با نتایج مثبتی همراه بود و حتی قابل قبول به‌نظر می‌رسد.

گاهی برای انتقاد از ترکیب وزارتخانه‌ها اینطور بیان می‌شود که ادغام موجبات مهجور ماندن بخش معدن را در طول چند سال اخیر فراهم آورد. در حالی که با نگاهی دقیق به کارنامه ادغام، پیداست که در شرایط کنونی، وضعیت حوزه معدن و صنایع مرتبط با آن، نسبت به گذشته بهبود یافته است. ترکیب 2 وزارتخانه موجبات حل چالش‌های این حوزه را با سرعت بیشتر فراهم آورد. قبل از ادغام اگر مشکلی به‌وجود می‌آمد، باید در فضای میان 2 وزارتخانه برای رفع آن تلاش می‌شد؛ در حالی که در شرایط فعلی مسائل در یک وزارتخانه حل و فصل می‌شود که به نتیجه دادن آن کمک شایانی خواهد کرد. گفتنی است که اجرایی شدن ادغام منافعی را برای اقتصاد کشور و حتی برای حوزه معدن به‌همراه داشته و در واقع این کم‌کاری است که سبب مهجور ماندن بخش معدن می‌شود و نه ادغام. در نتیجه فعالان این حوزه باید هر روز بر فعالیت خود بیفزایند تا این بخش جایگاه بهتری کسب کند. شایان ذکر است که ادغام اثرات مثبتی نیز برای بخش معدن به‌همراه داشت؛ از جمله آنکه واردات تجهیزات معدنی به کشور تسهیل شد. در گذشته بخش معدن برای واردات تجهیزات با مشکلات متعددی روبرو بود و لازم بود تا برای رفع مسائلی همچون معافیت‌های مالیاتی با وزارت بازرگانی نامه‌نگاری‌ صورت گیرد؛ اما اکنون با اجرای ادغام، این مسائل به راحتی حل و فصل می‌شود.
با وجود تمام نقاط مثبتی که به آن‌ها اشاره شد، نباید نسبت به کاستی‌های این طرح چه در ایده و چه در اجرا غفلت کرد. چرا که این بازنگری می‌تواند زمینه‌ساز رفع مشکلات باشد. در درجه نخست آنکه ادغام دو وزارتخانه صنعت و معدن با وزارت بازرگانی در سال 1390، حرکتی عجولانه بود و مورد بررسی کارشناسی کافی قرار نگرفت. همچنین باید خاطرنشان ساخت که در اجرای طرح ادغام میان وزارتخانه‌ها، اهداف دیگری نیز همچون کوچک‌سازی و چابک‌سازی دولت مد نظر بودند؛ که این اهداف محقق نشدند. برای کوچک‌سازی باید اصلاحاتی در ساختار صورت گیرد و در ادامه برخی از سرمایه‌های انسانی تعدیل شوند. گفتنی است که اصلاحات ساختاری تا حدودی اجرایی شد اما امکان تعدیل نیرو وجود نداشت و همین موضوع مانع از کوچک شدن وزارتخانه شد. همچنین باید خاطرنشان ساخت که تصمیم‌گیری راجع به نیروی انسانی به‌راحتی مقدور نبوده و نخواهد بود و همواره ملاحظاتی در ارتباط با آن وجود دارد. سرمایه‌های انسانی همچون ماشین‌آلات و ابزار نیستند که بتوان هر برخوردی با آن‌ها انجام داد و بدون درنظر گرفتن ملاحظات، تصمیمات قاطع گرفت.
لازم به‌ذکر است در این مسیر توجه به تجربه سایر کشورها نیز کمک‌کننده خواهد بود. کشورهای مختلف از تعداد وزارتخانه‌های متفاوتی برخوردار هستند. اما می‌توان گفت زمانی که در کشوری دولت تصدی همه امور را به‌عهده بگیرد تعداد وزارتخانه‌ها نیز زیاد می‌شود. به‌عنوان مثال در شوروی سابق حدود 100 وزارتخانه وجود داشت زیرا تمام امور وابسته به دولت بود. یا در کشوری مانند هند وزارتخانه زغال وجود دارد که مسئول تامین زغال برای مردم است. این امر موجب می‌شود که تمرکز دولت بر روی تامین نیازهای مردم باشد. متقابلاً هرچه کشورها در مسیر توسعه و پیشرفت‌ قدم بردارند، تعداد وزارتخانه‌ها نیز کم می‌شود. در واقع اجرای ادغام در بسیاری از کشورهایی که در مسیر توسعه بوده‌اند، نتایج مثبتی به‌دنبال داشته است. البته باید گفت در این کشورها، دولت تصدی همه امور را به عهده ندارد و تنها نقش سیاستگذار و ناظر را بر عهده گرفته است؛ در نتیجه کوچک‌سازی دولت نتایج مثبتی را به‌همراه خواهد داشت. همین امر موجب می‌شود که یک وزارتخانه در چنین کشورهایی، نقش 4 وزارتخانه در ایران را به عهده بگیرد. بر همین اساس با توجه به مجموع موارد یاد شده باید گفت، در صورتی که کاهش تصدی‌گری دولت در امور و واواگذاری به بخش خصوصی به درستی اجرایی شود، وزارتخانه‌ها یا بدنه دولت کوچک خواهد شد. اما تا زمانی که وزارتخانه وظیفه انجام کارهای اجرایی و تصدی‌گری را بر عهده دارد، ادغام و تفکیک نیز بی‌معنی هستند و چندان اثربخش نخواهند بود.

 

 

گفت و گوها

ماهنامه اخبار فلزات

cache/resized/606d6207a06e88856f9c9a317101be0c.jpg
دیپلماسی اقتصادی، ضامن پایداری و توسعه صادرات
cache/resized/051517a92fa9069987b9e99e58c35653.jpg
یادداشت مهمان: عزیزالله عصاری، مدیرعامل شرکت
cache/resized/9b369ed53e1c293f37e10a8b4d734b49.jpg
جعفر سرقینیتفکیک همگام با توسعه نیست پس از 6 سال
cache/resized/16567cc9ed641fa1a926c80b3dcd664e.jpg
بنادر نیازمند و زمینه‌ساز توسعه مهدی کرباسیان؛
cache/resized/80442cd0d6a22f9f38cf5d92b90f208e.jpg
سید محمود نوابی، رئیس سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و
cache/resized/20dad0ca3dcde75f8c4985cf133c076e.jpg
دولت، راهبر معادن و صنایع معدنی برای ایجاد اشتغال
cache/resized/8b3997a7bfaf098d94bf58cbbcb18186.jpg
میوه رونق  را می‌توان از نهال ثبات بازار چیدثبات
cache/resized/cad32d5671fc38b27d619711c892ca0d.jpg
منابع معدنی فراوانی از هفت فلز اساسی شامل فولاد،
Template Settings

Color

For each color, the params below will give default values
Black Blue Brow Green Cyan

Body

Background Color
Text Color
Layout Style
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family