• آخرین های معدن
  • محبوبترین های معدن


 

آخرین اخبار

ویژه ها

×

هشدار

JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 444

اخبار فلزات: وضع تعرفه‌های صادراتی امروزه چالشی جدیدی را پیش‌روی تولیدکنندگان مواد معدنی کشور قرار داده است. در این رابطه ماهنامه «اخبار فلزات» با معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت به گفت‌وگو نشسته است؛ جعفر سرقینی معتقد است که اعمال عوارض صادراتی بر سرمایه‌گذاری در صنایع بالادستی یا پایین‌دستی اثر مثبتی در بلندمدت خواهد داشت.  چراکه با ارائه مواد معدنی در داخل به واحدهای فراوی موجود، این واحدهای فعلی با ظرفیت بالاتری کار خواهند کرد و سرمایه‌گذاران نیز به سرمایه‌گذاری بیشتر در قسمت فراوری معدنی تشویق خواهند شد. وی اظهار کرد که اگر این اتفاق رخ ندهد و دسترسی به مواد معدنی برای واحدهای فراوری به‌دلیل صادرات آسان این مواد وجود نداشته باشد، کسی در حوزه فراوری مواد معدنی سرمایه‌گذاری نخواهد کرد. متن کامل این‌گفت‌وگو را در ادامه خواهید خواند.

ارزیابی شما از وضع تعرفه‌های صادراتی و زمان تعیین‌شده برای آن چیست؟ 

در ابتدا باید خاطر نشان کرد که عوارض صادراتی اعمال نشده، بلکه تقاضا شده است. چرا که مرجع تصمیم‌گیری عوارض صادراتی وزارت صنعت، معدن و تجارت نیست. این وزارتخانه با مکانیزم رفع موانع می‌تواند این موضوع را پس از طی کردن مراحل مورد نیاز پیشنهاد دهد. در حال حاضر پیشنهاد وضع تعرفه‌های صادراتی ارائه و به شورای اقتصاد جهت تصویب، تقدیم شده است. پس از تصویب از سوی شورای اقتصاد و گذشت سه ماه به مرحله اجرا وارد خواهد شد. در اجرای طرح نیز زمان‌بندی لحاظ شده است. بدین‌گونه که در بخش صادرات مواد معدنی، تعرفه صادراتی با پنج درصد شروع می‌شود، سالانه پنج درصد به آن اضافه خواهد شد و  پس از گذشت سه سال، به بالاترین حد تعرفه لحاظ شده، یعنی 15 درصد خواهد رسید. دلیل افزایش سالانه تعرفه صادراتی این است که تولیدکنندگان و صادرکنندگان مواد خام معدنی، فرصت لازم را برای بازگشت به سرمایه‌گذاری داخلی و پویا کردن واحدهای خود در راستای تولید محصول با ارزش افزوده بالاتر داشته باشند و دچار یک غافل‌گیری ناگهانی نشوند. البته لازم به ذکر است که در سال‌های گذشته همواره موضوع ممانعت از خام‌فروشی به‌صورت توصیه به تولیدکنندگان و صادرکنندگان، گوشزد شده است؛ اما اکنون وضع تعرفه صادراتی، در قالب ابزار حاکمیتی و خارج از حالت توصیه، مطرح می‌شود. دلیل تمایل به سمت استفاده از ابزار حاکمیتی برای وضع تعرفه صادراتی نیز سوق دادن تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات معدنی خام، به‌سوی تولید محصولات با ارزش افزوده داخلی بالاتر و فراوری معدنی است.

همچنین زمان مناسب برای آماده و فراهم شدن صنایع صادرکننده مواد معدنی خام در راستای تولید با ارزش افزوده بالاتر، درنظر گرفته شده است. زیرا بسیاری از واحدهای تولیدی‌ای که قبلاً تاسیس شده‌اند و یا در حال احداث هستند، برای بهره‌برداری، حداکثر به 24 تا 30 ماه زمان نیاز دارند. حتی واحدهای تولیدی کوچک فراوری مواد معدنی، همچون واحدهای کنسانتره‌سازی سنگ آهنی که اخیراً تاسیس شدند و در بازه زمانی 12 ماهه به بهره‌برداری رسیدند، برای بهره‌برداری به زمان کمتری نیاز دارند. بنابراین می‌توان گفت که مشکلی از لحاظ زمانی در آماده‌شدن واحدهای فراوری برای حرکت به سمت تولید محصول با ارزش افزوده بالا وجود ندارد. باید در نظر داشت که اعمال تعرفه صادراتی برای این است که در آینده تولیدکنندگان متوجه خواهند شد که خام‌فروشی برای آن‌ها مقرون‌به‌صرفه نخواهد بود. حتی پیش‌بینی شده است که درآمدی که از این بخشنامه عاید دولت خواهد شد، دقیقاً به‌صورت مشوق‌های صادراتی برای فراوری محصولات معدنی با ارزش افزوده بالا، به خود صنایع باز‌گردد. مبنای پیش‌بینی‌ها نیز ظرفیت‌های خالی و موجود برای فراوری مواد معدنی در کشور، شرایط بازار داخلی موجود است. باید یادآور شد که زمانی در ایران کنسانتره و گندله وارد می‌شد، اما در حال حاضر با انجام چنین سیاست‌هایی در کشور، ایران به خودکفایی در تولید کنسانتره و گندله رسیده است و حتی به صادرات این محصولات می‌پردازد. بنابراین پیش‌بینی‌ها برای توسعه اقتصاد کشور و بهبود وضعیت صنعت و معدن امری محقق شدنی است.

چرا در این بخشنامه علاوه بر مواد خام، مواد معدنی فراوری‌شده نیز مد نظر قرار گرفته‌اند؟

طرح وضع تعرفه‌های صادارتی ‌تنها دربرگیرنده مواد خام معدنی نمی‌شود، بلکه مواد با ارزش افزوده پایین را نیز دربرمی‌گیرد. اگر امروز سنگ آهن برای صادر شدن به پرداخت تعرفه صادراتی ملزم شده است، در آینده باید این امر شامل کنسانتره و سپس گندله شود تا در نهایت محصول با ارزش افزوده بالا جزو رتبه برتر صادراتی در آن بخش از ماده معدنی کشور قرار بگیرد. به‌عبارت دیگر هر اندازه که کشور در زنجیره مواد معدنی پله به پله پیش برود و عمده صادرات متعلق به محصولات پله‌های بالاتر باشد، امری مطلوب و مورد انتظار خواهد بود. بنابراین وضع تعرفه صادراتی ابزاری برای توسعه کشورها است. ناپایداری‌های بازارهای جهانی نیز که منجر به تمایل برخی از تولیدکنندگان برای فروش محصولات معدنی خام می‌شود، همیشه در همان حالت صعودی و افزایشی قیمت خود نیست و یک روز مجدداً دچار افت قیمت می‌شود و روند سینوسی خود را ادامه خواهد داد. مکانیزم خاصی برای اعمال اثر ناپایداری بازار در میزان تعرفه صادراتی نیست. بنابراین تعرفه به‌صورت یک میزان مشخص اعلام نشده است، بلکه به‌صورت درصدی است و این ماهیت درصدی به‌نوعی در نظر گرفتن ناپایداری‌های تلقی می‌شود.

نظر شما درخصوص مخالفت‌های اخیر با بخشنامه وزارت صنعت، معدن و تجارت چیست؟

در پاسخ به سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگانی که مخالف اعمال تعرفه صادراتی هستند، باید گفت که در برخی از کشورهای پیشرفته علاوه بر وضع تعرفه‌های سنگین صادراتی، برای برخی از محصولات معدنی ممنوعیت صادراتی وجود دارد و تولیدکنندگان آن کشورها اجازه صادرات مواد معدنی خام را ندارند. در برخی از نقاط دنیا نیز اگر ممنوعیت صادراتی وجود ندارد، تعرفه صادراتی وجود دارد، در مواردی دیگر نیز به‌جای وضع تعرفه صادراتی، مجوزهای صادراتی‌ای وجود دارد که صادرات برخی از محصولات معدنی خاص تنها توسط برخی از شرکت‌های ارزیابی شده و دارای مجوز انجام شود. حال در مقایسه با چنین کشورهایی، در ایران با وضع تعرفه ناچیز، کمترین حد ممکن برای کنترل بازار و کمک به تولید داخلی اعمال شده است. اینکه برخی از افراد با نظرات مخالف خود تمایل به حذف تعرفه صادراتی دارند، باید در نظر بگیرند که ایران جدای از دنیا نیست، این موضوع در بسیاری از کشورها در حال انجام است و موضوع اعمال تعرفه‌های صادراتی ادعا و یا حاصل تفکر ایران و دولت ایران نیست. نظام تعرفه‌ای و وضع تعرفه صادراتی همواره وجود داشته است. به‌عنوان مثال در کشوری نظیر استرالیا، شرکت‌های معدنی، مالیاتی بیشتر از سایر شرکت‌ها به دولت استرالیا پرداخت می‌کنند و علاوه بر این مالیات سنگین، برای صادرات مواد خام نیز باید عوارض صادراتی سنگینی پرداخت کنند. بنابراین می‌توان این نتیجه را گرفت که صادرات مواد خام در هیچ کشوری پسندیده نیست و بیشتر کشورها صادرات مواد معدنی خام خود را به‌نوعی محدود کرده‌اند. 

عمده اعتراضات در کشور نسبت به این طرح برای کنترل صادرات مواد معدنی از جانب سنگ‌آهنی‌ها در کشور است، چرا که به‌جز تولیدکنندگان سنگ آهن، صادرکننده عمده مواد معدنی خام دیگری وجود ندارد. محصولاتی نظیر سنگ آهن، کرومیت و سنگ‌های ساختمانی عمده تولیدکنندگان محصولات خام معدنی هستند که تکنولوژی لازم برای توسعه این واحدهای تولیدی در کشور وجود دارد. به‌عنوان مثال در همان بخش سنگ‌آهن، برای تولید کنسانتره ظرفیت 42 میلیون تنی، تجهیزات، نیروی کار لازم و مواد اولیه وجود دارد. در مثال دیگر اگر به بخش سنگ تزئینی نیز رجوع شود که تولیدکنندگان آن به معترضان طرح اعمال تعرفه صادراتی پیوسته‌اند، باید خاطر نشان کرد که 6500 واحد سنگ‌بری در کشور وجود دارد. در حالی که حدود 50 تا 60 سال است در ایران عملیات سنگ‌بری انجام می‌شود. بنابراین این اعتراضات هیچ‌گاه در راستای منافع کشور تلقی نمی‌شوند، بلکه برای پرداختن و از دست ندادن منافع شخصی است. متاسفانه معدنکاران عمده معترضان به طرح اعمال تعرفه صادراتی نیستند. به‌عبارت دیگر معدنکاران از صادرات محصولات معدنی سودی نمی‌برند. فضای آشوب و اعتراض‌گونه ایجاد شده نسبت به طرح تعرفه‌های صادراتی تماماً از جانب افرادی است که تمامی کسب‌وکار آن‌ها در حیطه صادرات مواد معدنی خام است و به بخش فراوری وارد نمی‌شوند. با این حا اگر اشتغال و ثروت‌آفرینی سرلوحه کار قرار گیرد، بدون شک با مواد معدنی خام داخل کشور، علاوه بر ایجاد واحدهای فراوری، اشتغال و درآمدزایی نیز توسعه خواهد یافت. 

اعتقاد بر این است که بخشی از محصولات معدنی در کشور به‌صورت مازاد تولید می‌شوند. آیا می‌توان به صادرات چنین محصولاتی اقدام کرد؟

 مسئله دیگری که در حذف طرح صادراتی از سمت مخالفان این طرح بیان می‌شود، موضوع انباشته شدن مازاد تولید در کشور است که ظرفیت داخلی پذیرای آن نیست. در خصوص این موضوع باید یادآور شد که در ایران هیچ مازاد تولیدی برای موادی همچون سنگ آهن وجود ندارد. حتی اگر ایران طبق افق 1404 در چشم‌انداز ترسیم شده پیش برود، نه‌تنها تولید داخل کفاف مصرف داخلی را نخواهد داد، بلکه یا باید 60 تا 70 میلیون تن ذخایر جدید سنگ‌آهن کشف و یا اینکه این ماده از کشورهای دیگر وارد شود. باید در نظر داشت که طراحان موضوع اعمال تعرفه صادراتی، مخالف ماهیت صادرات نیستد، بلکه هدف آن‌ها صادرات محصول با ارزش افزوده بالاتر است. به‌عنوان مثال اگر در حال حاضر یک محصول در بخش سنگ آهن با ارزش 30 دلار به ‌فروش می‌رسد، چرا باید از انجام اقداماتی که به فروش محصول با ارزش 70 دلار منجر می‌شود، خودداری کرد؟ در چرخه تولید و صادرات محصول باید به فکر ایجاد ارزش افزوده، پویایی کشور و اشتغال‌زایی برای جوانان کشور بود. چراکه اگر هر کسی در امر تولید مواد معدنی اقدام به فروش محصولات معدنی با ارزش افزوده کم کند، کشور هرگز ثروتمند نخواهد شد.

تعرفه صادراتی چه اثری بر پتانسیل رشد صنایع خواهد داشت؟

اقتصاددانانی که به الفبای اقتصاد یک کشور آشنا هستند، معتقدند که توسعه کشور با استفاده از منابع طبیعی و ایجاد ارزش افزوده در محصولات تولید آن کشور رقم خواهد خورد. اقتصاد مقاومتی نیز بیانگر همین تفکر و باور است. متاسفانه در هیاهوهای ایجاد شده، مسئله‌ای که دچار غفلت شده است، همین موضوع اقتصاد مقاومتی است. بهانه‌هایی همچون نبود نیروی متخصص و دانش فنی نیز با وجود نیروهای جوان و تحصیل‌کرده کشور پذیرفتنی نیست. از این پس نیز امور معدنی و صنایع معدنی در برابر اعتراضات نامعقول واکنش‌های مناسب را از خود نشان خواهد داد. انتظار می‌رود که با اجرای سیاست‌های جلوگیری از خام‌فروشی، سبد صادراتی کشور به سمت محصولات با ارزش افزوده بیشتر حرکت کند.  در حال حاضر نیز ترویج ماهیت طرح وضع تعرفه صادراتی در برنامه‌هایی همچون برگزاری سمینارها در جمع صادرکنندگان مواد معدنی در فرهنگ‌سازی و ایجاد رغبت برای پذیرش این امر موثر است و جمعی از معدنکاران واقعی نیز با پذیرش درستی این طرح، به سمت فراوری محصولات با ارزش افزوده بالاتر حرکت کرده‌اند. چراکه معدنکار به‌دنبال سودآوری بالاتر است و کسی را نمی‌توان یافت که در صنعت و معدن به‌دنبال افزایش سودآوری نباشد.

 

گفت و گوها

ماهنامه اخبار فلزات

cache/resized/a88afb2e5de6abe3f650d83fa09e28ee.jpg
چهل و نهمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/5cc87f56bb103a1caa0110d14b7fc327.jpg
چهل و هشتمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/c141fc836a5382ce9abebc9b5e91ec94.jpg
چهل و هفتمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/6c220d3a8bcde9f0ffa06402fad1f7cc.jpg
چهل و ششمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/15fa68ba0f5da770c0543626ce041543.jpg
سرمقاله/ عبدالوهاب سهل‌آبادی/ رئیس خانه صنعت،
cache/resized/b7f512f115ec95fd20cd5ed4e7c0c2c2.jpg
چهل و پنجمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/e6d4a9ee9638771f9e0d18b472b7ceab.jpg
چهل و چهارمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/af980bc3bfd78b60a778dabb7ae438ee.jpg
چهل و سومین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
Template Settings

Color

For each color, the params below will give default values
Black Blue Brow Green Cyan

Body

Background Color
Text Color
Layout Style
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family