• آخرین های معدن
  • محبوبترین های معدن


 

آخرین اخبار

ویژه ها

×

هشدار

JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 444

اخبار فلزات: مدتی است که طرح اعمال تعرفه‌های صادراتی، صنایع فلزی و معدنی کشور را کمی به تکاپو انداخته و تولیدکنندگان، مدیران، اقتصاددانان و تمامی افراد حاضر در چرخه صنعتی و معدنی کشور را به میدان نقد و ارائه نظر کشانده است. بدون شک حوزه بازرگانی و تجارت نیز درگیر چالش‌های این طرحِ ارائه‌شده خواهد بود. به همین بهانه، «اخبار فلزات» میزبان سرپرست معاونت امور اقتصادی و بازرگانی وزارت صنعت، معدن و تجارت شده است و سخنان و نظرات ایشان را در خصوص این موضوع جویا شده است. یدالله صادقی معتقد است که هرچند وضع عوارض بر صادرات، به‌ویژه مواد خام معدنی، سیاستی برای افزایش ارزش افزوده داخلی محسوب می‌شود، اما در شرایطی که زیرساخت‌های سرمایه‌گذاری و تولید داخل کفایت لازم برای فرآوری مواد خام داخلی را ندارد، به نظر می‌رسد ‌اعمال تعرفه صادراتی کارایی لازمی نخواهد داشت و باید سیاست‌های دیگری برای انجام صادرات و توسعه تدریجی زیرساخت‌های سرمایه‌گذاری (ایرانی و خارجی) در بازه زمانی تعریف‌شده انجام شود. در ادامه، متن کامل این گفت‌وگو را می‌خوانید.

سازوکار تعریف عوارض صادراتی در توسعه تجاری یک کشور چیست؟

برای توسعه صنعتی و تجاری کشورها عمدتاً سازوکاری تدوین می‌کنند که متناسب با افزایش ارزش افزوده تولیدی، تعرفه واردات و مشوق‌های صادراتی افزایش و عوارض صادراتی حذف شود و با کاهش ارزش افزوده محصولات تولیدی، تعرفه واردات کاهش یابد و عوارض صادراتی، مشوق‌های صادراتی و نیز مالیات بر ارزش افزوده محصولات صادراتی به صورت پلکانی افزایش یابد. در این سازوکار توجه به وضعیت تولید (ظرفیت واقعی و عملکرد) و ذخایر مواد اولیه تجدیدپذیر و یا تجدیدناپذیر بودن آن، توازن در حلقه‌های زنجیره تولید و توزیع، واردات و صادرات، تعرفه و عوارض صادراتی حلقه‌های پسین و پیشین کالا در زنجیره تولید، معافیت‌ها و مشوق‌های صادراتی، مالیات بر ارزش افزوده تولید، واردات و صادرات، نرخ ارز، میزان ارزش افزوده تولیدی در مراحل مختلف فرایند تولید، بازارهای داخلی و صادراتی، قیمت تمام‌شده محصولات تولیدی و صادراتی، شرایط اقتصادی و تجاری و وضعیت کیفیت و خدمات پس از فروش کالاهای ایرانی شرکت‌های رقیب در کشورهای دیگر نیز مد نظر قرار می‌گیرد.

تعرفه‌های صادراتی چه قسمتی از یک الگوی تجاری را تشکیل می‌دهد؟

اعمال و یا افزایش تعرفه‌های صادراتی در الگوی تجاری کشور امری مقطعی، موقتی و مرحله‌ای محسوب می‌شود و جایگزین رویکردهای بلندمدت نخواهد بود. در الگوی تجاری کارآمد، رویکرد بلندمدت، توسعه صادرات کالاهای با ارزش افزوده بیشتری هدف‌گذاری می‌شود. بنابراین هدف از اعمال عوارض صادراتی، محدود کردن صادرات مواد خام و مواد اولیه فرآوری‌نشده و جلوگیری از خروج مواد اولیه موردنیاز صنایع بالادستی داخل کشور است. البته اهداف دیگری از جمله اجرای سیاست‌های افزایش خودکفایی در تولید کالاهای استراتژیک و تنظیم بازار مصرف داخلی، کنترل رقابت‌پذیری و کسب درآمد دولتی برای تشویق تولید و صادرات کالاهای صادراتی که رقابت‌پذیری کمتری دارند، از اعمال سیاست عوارض صادراتی دنبال می‌شود. در سال جاری، تعداد محدودی از مواد اولیه و محصول نهایی کشاورزی و معدنی دارای عوارض صادراتی بوده‌اند که در بخش صنایع معدنی و فلزی ایران، قراضه  فلزات، سنگ آهن به هم فشرده‌شده، اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن، قراضه و ضایعات باطری خودرو و سولفور مولیبدن مشمول اخذ صادراتی عوارض بوده‌اند. سیاست عوارض صادراتی در کشورهایی نظیر چین و هند نیز برای حمایت از تولید داخلی و صادرات کالاهای با ارزش افزوده بالا اجرا می‌شود. برای مثال، در دهه‌های اخیر، با توجه به رشد شتابان اقتصاد و صنعت فولاد چین، تمرکز صنعت مزبور بر تولید فولاد از روش کوره بلند، شرکت‌های فولادی مستقر در چین با توجه به مقیاس تولید و قیمت تمام‌شده پایین محصولات تولیدی و تمایل زیاد برای تولید و صادرات فولاد خام و محصولات فولادی، نیاز فراوان به سنگ آهن دانه‌بندی‌شده داشتند. به تبع این رویکرد و نیز اقدام شرکت‌های عظیم سنگ آهنی به ادغام و ایجاد کارتل، سنگ آهن دانه‌بندی‌شده را با قیمت‌های مناسب از کشورهای تولیدکننده از جمله ایران خریداری می‌کردند. در چنین شرایطی، عمده شرکت‌های تولیدکننده که به روش قوس الکتریکی فولاد خام تولید می‌کردند، به دلیل عدم سرمایه‌گذاری در تولید کنسانتره و گندله سنگ آهن، دچار کمبود شدید مواد اولیه بودند. شرکت‌های سنگ آهنی به دلیل سودآوری تولید و صادرات و ارزآوری سنگ آهن دانه‌بندی‌شده و نیز حجم بالای سرمایه موردنیاز برای سرمایه‌گذاری در فرآوری سنگ آهن خام (کلوخه) و تبدیل و تولید کنسانتره و گندله سنگ آهن، تمایلی به سرمایه‌گذاری در این امر نداشتند. طبیعی بود که پس از شکوفایی اقتصاد چین و اشباع بازار آن از فولاد تولیدی از یک طرف و وقوع رکود در اقتصاد جهانی و دامپینگ شرکت‌های بزرگ سنگ آهنی برای خروج شرکت‌های کوچک سایر کشورها از بازار و نیز تحریم اقتصاد ایران از ظرف دیگر، به‌تدریج شرایط برای صادرات شرکت‌های سنگ آهنی و واردات مواد اولیه شرکت‌های فولادی دشوار و دشوارتر می‌شد. بنابراین، در اواخر دهه 80، پیشنهاد وضع عوارض بر صادرات سنگ آهن دانه‌بندی‌شده و کاهش عوارض کنسانتره و گندله مطرح شد. از طرف دیگر، طرح‌هایی برای توسعه سرمایه‌گذاری مشترک بخش دولتی و بخش خصوصی برای افزایش تولید و فرآوری سنگ آهن متناسب با رویکرد افزایش ظرفیت تولید فولاد خام به 55 میلیون تن تا سال 1404 به تصویب رسید. 

وضع تعرفه ‌صاداراتی در حلقه‌های اولیه یک زنجیره صنعتی، برای مثال، وضع تعرفه برای سنگ آهن چه تاثیری  بر دیگر حلقه‌های آن صنعت خواهد داشت؟

طبیعی است که عوارض صادراتی، سیاستی کوتاه‌مدت تلقی می‌شود و رویکرد کلی و بلندمدت دولت، کاهش عوارض صادراتی است. به عبارت دیگر، تداوم بلندمدت تعرفه بالای واردات و یا عوارض صادراتی موجب ایجاد اختلال در قیمت‌های نسبی، کاهش رقابت‌پذیری، انحصار در خرید یا فروش محصولات و صنایع داخلی، کاهش تنوع و ایجاد تناسب بین کیفیت و ویژگی‌های محصولات تولیدی با نیازهای مشتریان می‌شود. اما اگر به صورت هدفمند و در زمان‌بندی مشخص، عوارض صادراتی برای مواد اولیه موردنیاز صنایع داخلی پایین‌دستی وضع شود، می‌تواند زمینه رشد صنعتی و افزایش ارزش افزوده را در داخل کشور فراهم کند.

وضع تعرفه‌های صادراتی چه تاثیری بر رقابت‌پذیری حلقه‌های دیگر یک صنعت نظیر صنعت فولاد خواهد داشت و آیا وضع تعرفه در یک زنجیره به پویایی زنجیره‌های دیگر کمک خواهد کرد؟

واضع عوارض صادراتی، قیمت تمام‌شده مواد اولیه و محصولات تولیدی مراحل مختلف زنجیره تولید و در نتیجه رقابت‌پذیری محصولات مزبور را تحت تاثیر قرار می‌دهد و اتکای بلندمدت به ابزارهای فوق‌الذکر ضمن ایجاد سستی و  رخوت و عدم احساس نیاز برای رقابت با رقبای خارجی، کیفیت و تنوع محصولات را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد و شرایط انحصاری برای تولیدکنندگان داخلی ایجاد می‌کند که در نهایت باعث کاهش رفاه عمومی خواهد شد. با این همه، همان‌گونه که عنوان شد، اتکای به سیاست‌ها و ابزارهای مزبور باید کوتاه‌مدت و در قالب برنامه‌ها، سیاست‌ها و ابزارهای مکمل به‌کار گرفته شود تا در بلندمدت، رقابت‌پذیری واحدها و محصولات تولیدی در مقابل رقبای خارجی حفظ شود.

شرایط زمانی تا چه میزان بر وضع تعرفه صادراتی تاثیرگذار است و آیا در صورت افزایش قیمت مواد معدنی، اعمال تعرفه یک محصول خام در یک صنعت نظیر فولاد یا سرب و روی، اقتصادی به نظر می‌رسد؟

وضع عوارض صادراتی برای کالاها معمولاً برای ایجاد محدودیت صادرات محصول خام و افزایش فروش داخلی طراحی و اجرا می‌شود تا با ایجاد ارزش‌ افزوده لازم، رفاه اجتماعی ایجاد شود و به مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان داخلی منتقل شود. بنابراین، افزایش قیمت‌های جهانی باعث تغییر قیمت‌های نسبی و ضرورت اعمال تجدیدنظر در عوارض صادرات می‌شود.

آیا وضع تعرفه صادراتی یک عامل رشد برای حلقه‌های یک صنعت محسوب می‌شود و چگونه بر کاهش یا افزایش رقابت‌پذیری دیگر صنایع در حلقه‌های دیگر اثرگذار خواهد بود؟ 

وضع عوارض بر صادرات، بنا به شرایط زمانی، تاسیسات زیربنایی، سیاست‌های تجاری و موارد پیش‌گفته در بند یک می‌تواند عامل رشد و یا عقب‌گرد حلقه‌های یک صنعت شود. بنابراین، در اتخاذ سیاست تجاری عوارض صادراتی باید تمام جوانب و شرایط را سنجید و سپس با اتخاذ تصمیم کارشناسانه، محدود، مقطعی، مرحله‌ای و زمان‌بندی‌شده، شرایط عبور از عدم تعادل و توازن به‌وجودآمده در فرآیند تولید کالا و ارتقای ارزش افزوده داخلی را فراهم کرد.

سیاست‌های تکمیلی، نظیر مشوق‌های صادارتی، به‌جز تعرفه صادراتی چه مواردی را در بر می‌گیرد و این راهکارها در مقایسه با اعمال تعرفه صادراتی، تا چه میزان به‌کار گرفته می‌شوند و در رشد صنایع موفقیت‌آمیز خواهند بود؟

اتخاذ سیاست‌های تجاری خارجی ابزاری برای رسیدن به توسعه صادرات است. ابزارهای سیاستی، متنوع‌اند و یکی از این ابزارها اعطای مشوق صادراتی است. با پرداخت هدفمند مشوق‌های صادراتی، قیمت تمام‌شده کالاهای صادراتی برای صادرکنندگان داخلی کاهش می‌یابد و باعث می‌شود که صادرکنندگان بتوانند در بازارهای مدنظر خود نفوذ کنند. البته مشوق‌های صادراتی تابعی از میزان ارزش افزوده و دارا بودن مزیت رقابتی بلندمدت کالاهای صادراتی است. معمولاً برای کالاهای با ارزش افزوده پایین و همچنین کالاهای فاقد مزیت صادراتی مشوق‌های صادراتی داده نمی‌شود. از جمله مشوق‌های صادراتی پیشنهادی می‌توان به این موارد اشاره کرد: ارائه خدمات بانکی؛ حمل‌ونقل و پایانه‌ها؛ صندوق‌های توسعه صادرات؛ ضمانت صادرات ارزان‌قیمت؛ نظارت بر کیفیت کالاهای صادراتی؛ تسهیل تجارت و کاهش تعداد و زمان فرآیندهای صادرات و واردات؛ حمایت از ایجاد مراکز تجاری و زنجیره توزیع کالا در کشورهای هدف صادراتی؛ مشارکت در نمایشگاه‌ها و رویدادهای تجاری؛ اعزام و پذیرش هیئت‌های تجاری؛ و ایجاد شبکه اطلاعات بازاریابی.

 

گفت و گوها

ماهنامه اخبار فلزات

cache/resized/a88afb2e5de6abe3f650d83fa09e28ee.jpg
چهل و نهمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/5cc87f56bb103a1caa0110d14b7fc327.jpg
چهل و هشتمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/c141fc836a5382ce9abebc9b5e91ec94.jpg
چهل و هفتمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/6c220d3a8bcde9f0ffa06402fad1f7cc.jpg
چهل و ششمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/15fa68ba0f5da770c0543626ce041543.jpg
سرمقاله/ عبدالوهاب سهل‌آبادی/ رئیس خانه صنعت،
cache/resized/b7f512f115ec95fd20cd5ed4e7c0c2c2.jpg
چهل و پنجمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/e6d4a9ee9638771f9e0d18b472b7ceab.jpg
چهل و چهارمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/af980bc3bfd78b60a778dabb7ae438ee.jpg
چهل و سومین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
Template Settings

Color

For each color, the params below will give default values
Black Blue Brow Green Cyan

Body

Background Color
Text Color
Layout Style
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family