• آخرین های معدن
  • محبوبترین های معدن


 

ویژه ها

در سال‌های گذشته دولت گاهی اوقات با ابلاغ بخشنامه‌هایی به‌ویژه در حوزه زنجیره آهن و فولاد، دخالت‌هایی در مورد مکانیزم قیمت‌گذاری محصولات معدنی و فلزی در کشور اعمال می‌کرد.

این در حالی است که در حال حاضر این رویکرد در دولت وجود ندارد و دولت در برخی از حوزه‌ها همچون آلومینیوم تنها فرمولی را به‌عنوان مبنای قیمت‌گذاری اعلام می‌کند که توسط آن تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان بتوانند در مورد خرید و فروش محصول خود به چانه‌زنی بپردازند. ماهنامه «اخبار فلزات» برای بررسی عملکرد و نقش دولت در مورد مکانیزم قیمت‌گذاری محصولات معدنی و فلزی در کشور، با معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت به گفت‌وگو نشسته است. جعفر سرقینی در این خصوص معتقد است، دخالت‌های دولت در گذشته در مورد مکانیزم قیمت‌گذاری محصولات معدنی و فلزی مانع توسعه معادن بود اما اکنون شرکت‌ها می‌توانند بر اساس مکانیزم‌های موجود در بازار یعنی عرضه و تقاضا و همچنین عرضه محصولات خود در بورس کالا، قیمت واقعی فلزات را کشف کنند و بر اساس آن به معامله بپردازند. زیرا بورس کالا در مورد قیمت‌گذاری فلزات بسیار شفاف عمل می‌کند. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

آیا در ایران از مکانیزم‌های معمول تعیین قیمت محصولات معدنی و فلزی استفاده می‌شود؟ مکانیزم‌ها به چه صورت هستند؟
در ایران عمده قیمت‌های محصولات معدنی و فلزی در بورس کالا کشف می‌شوند. بخشی از محصولات صنایع معدنی مانند سیمان، گچ، شیشه و کاشی که معمولاً در بورس کالا عرضه نمی‌شوند، مکانیزم قیمت‌گذاری آن‌ها جدا از بورس کالا صورت می‌گیرد و معمولاً عرضه و تقاضای این مواد نیز به‌ شکل متفاوت است. سایر مواد معدنی و فلزی همچون سایر بورس‌های دنیا در بورس مبادله و کشف قیمت می‌شوند و معمولاً مکانیزم‌های عرضه و تقاضا بر آن‌ها اثر زیادی دارد. درست است که اکثر قیمت‌ها در بورس کشف ‌می‌شوند، با این حال، به‌ویژه در مورد فلزات غیر آهنی، قیمت‌های جهانی یک عامل بسیار مهم بر میزان قیمت این فلزات در ایران محسوب می‌شود. در ایران خوشبختانه و حتی در برخی از موارد متاسفانه، قیمت اغلب صنایع معدنی موجود در ایران تا حد زیادی به قیمت‌های جهانی گره خورده است. این موضوع باعث می‌شود تا تمامی تولیدکنندگان محصولات معدنی و فلزی در داخل کشور، نتوانند محصولات خود را با بهای بیشتر و یا حتی کمتر از قیمت‌های جهانی به بازار مصرف و مشتریان عرضه کنند. البته گره خوردن قیمت‌های جهانی محصولات معدنی و فلزی با این محصولات به داخل کشور نشان می‌دهد که در صورت نوسان قیمت‌های جهانی این نوسان، بلافاصه به کشور سرایت می‌کنند.

چه عواملی می‌توانند بر قیمت‌گذاری محصولات معدنی در ایران اثرگذار باشند؟
عمده پارامتری که در حال حاضر می‌تواند بر قیمت‌های محصولات معدنی و فلزی در داخل کشور اثرگذار باشد، قیمت‌های جهانی است. اثرگذاری قیمت‌های جهانی بر بازار داخلی بسیار سریع رخ می‌دهد. با توجه به اینکه تنها عامل ایجاد اختلاف میان قیمت‌های جهانی فلزات اساسی و قیمت‌های داخلی تعرفه است، با این حال تعرفه‌ها نیز از لحاظ میزان و درصد اعمال، چندان اثرگذار به‌شمار نمی‌روند. این یعنی هر عددی که از سوی مراجع اصلی قیمت‌گذاری در مورد قیمت‌های فلزات اساسی اعلام شود، با اندکی تغییر که مربوط به اعمال تعرفه است، در داخل کشور نیز اعمال می‌شود.


دولت در کدام‌یک از حوزه‌های معدنی و فلزی می‌تواند برای قیمت‌گذاری وارد شود؟ به عبارت بهتر، این نهاد چه نقشی را در فرایند قیمت‌گذاری محصولات معدنی و فلزی در کشور ایفا می‌کند؟
در حال حاضر با توجه به شرایط موجود، دولت در هیچ یک از بخش‌های معدنی و فلزی کشور در مورد مکانیزم‌های قیمت‌گذاری، عرضه و تقاضای بازار کوچک‌ترین دخالتی را اعمال نمی‌کند. البته لازم به ذکر است که تا دو سال قبل، دولت در بخش‌هایی از صنایع معدنی همچون چرخه فولاد، که نمونه آن در مورد قیمت‌گذاری گندله رخ داد، بخشنامه‌هایی را در رابطه با مکانیزم‌های قیمت‌گذاری صادر می‌کرد. این در حالی است که در حال حاضر دولت به‌طور عملی در تعیین قیمت هیچ یک از محصولات معدنی و فلزی اعلام نظر نمی‌کند. البته اگر هم دولت در برخی از بخش‌ها نظرات خاص خود را داشته باشد، در نهایت، آن نهادی که در ایران تعیین‌کننده است بورس است. در برخی از حوزه‌های صنایع معدنی و فلزی همچون آلومینیوم، از سوی نهادهای نظارتی، فرمول‌هایی برای قیمت‌گذاری از گذشته تا کنون ابلاغ شده است. ولی این فرمول‌ها مبنای اقدامات شرکت‌ها برای عرضه و تقاضا در بورس به‌شمار می‌روند و شرکت‌ها این اختیار را دارند که در مورد اعدادی بالاتر و پایین‌تر از فرمول‌های تعیین‌شده نیز به چانه‌زنی بپردازند. با این حال دولت در فرایند قیمت‌گذاری هیچ یک از فلزات اساسی نقشی ندارد و قیمت‌های جهانی، بورس کالا و عرضه و تقاضای موجود در بازار از سوی خریدار و فروشنده، عامل تعیین‌کننده در قیمت‌های نهایی فلزات اساسی در ایران به‌شمار می‌روند.


برای تعیین قیمت محصولات معدنی و فلزی، باید چه مدلی را پیش گرفت تا این فرایند مورد توافق هر دو طرف معامله قرار گیرد؟
قیمت‌های محصولات معدنی و فلزی در ایران باید با قیمت‌های جهانی در هماهنگی کامل باشد. زیرا پریمیوم مثبت و یا پریمیوم منفی در تبادلات، همیشه وجود داشته است. به‌عنوان نمونه بهای محصولات معدنی و فلزی از بازارهای معتبر دنیا مانند شانگهای، نیویورک و لندن، به‌ویژه در مورد فلزات اساسی همچون مس، آلومینیوم و سرب و روی، از بورس فلزات لندن (LME) تبعیت می‌کند. البته با توجه به میزان عرضه و تقاضای موجود در بازار در همان محل و یا همان منطقه، ممکن است در رابطه با قیمت‌ها پریمیوم مثبت و یا حتی پریمیوم منفی اعمال شود و تنها تعیین‌کننده قیمت در کشورهای مختلف، همین فرمول‌ها هستند. به‌عنوان نمونه در مناطق و یا کشورهایی که عرضه محصول معدنی و یا فلزات اساسی بیش از تقاضای موجود در بازار باشد، ارائه به بازارهای جهانی و نیز مشکلات حمل‌ونقل وجود داشته باشد، در مورد قیمت‌ها پریمیوم منفی اعمال می‌شود. این در حالی است که در نقطه مقابل آن در مناطق و کشورهایی که واردات محصول و یا فلز مشکل‌تر صورت می‌گیرد یا به عبارت دیگر تعرفه‌های وارداتی سنگینی بر روی محصولات اعمال می‌شود و دسترسی به بازارهای جهانی دشوارتر است، پریمیوم به‌صورت مثبت اعمال می‌شود. در همین حال در کشور ما تقریباً بر هیچ یک از محصولات معدنی و فلزی به‌جز در مورد بخشی از محصولات فولادی، برای سایر فلزات، تعرفه‌های چندان سنگینی اعمال نمی‌شود. به‌عنوان نمونه در مورد آلومینیوم عملاً تعرفه پایه یعنی پنج درصد اعمال می‌شود و در مورد سایر فلزات نیز همین گونه است و هر شرکتی که بخواهد می‌تواند با تعرفه پایین، هر یک از فلزات مورد نیاز خود را به هر میزان به کشور وارد کند. این در حالی است که با توجه به موجود بودن آلومینیوم و مس در بازار کشور به اندازه کافی، طبیعتاً مصرف‌کنندگان ترجیح می‌دهند که محصول مورد نیاز خود را در داخل کشور از بورس کالا تهیه کنند.


در شرایط امروز بین تولیدکننده و مصرف‌کننده در کشور، به‌طور کلی کدام مراجع صلاحیت قیمت‌گذاری در حوزه محصولات معدنی و فلزی را دارند؟
در حال حاضر در کشور هیچ مرجعی مسئولیت قیمت‌گذاری فلزات را بر عهده ندارد. حتی بورس نیز بر روی محصولات معدنی و فلزی قیمت‌گذاری نمی‌کند. بلکه طی توافقات میان خریدار و فروشنده، مکانیزم قیمت‌گذاری و تعیین قیمت نهایی محصول حل و فصل می‌شود. وگرنه قیمت واقعی محصولات معدنی و فلزی را میزان عرضه و تقاضا در بازار تعیین می‌کند. به‌عنوان نمونه در سال‌های گذشته به‌علت رونق بازار واردات سنگ آهن به چین و قیمت بسیار بالای این محصول در آن زمان، میزان صادرات سنگ آهن ایران به چین بسیار زیاد بود و اغلب تولیدکنندگان سنگ آهن ایران به بازار داخل و نیاز داخلی توجهی نمی‌کردند. این محصول مستقیماً به چین صادر می‌شد. این در حالی است که در مقابل آن یعنی اکنون، بازار واردات سنگ آهن چین تا حدود زیادی از رونق افتاده است، بسیاری از تولیدکنندگان این محصول از صادرات محصول خود به چین به‌دلیل هزینه‌های بالای حمل‌ونقل و افت قیمت آن در بازار چین اجتناب می‌کنند. به عبارت دیگر اکنون نگاه بسیاری از تولیدکنندگان سنگ آهن به بازار مصرف داخلی یعنی فولادسازان است. در همین حال تقریباً تمامی سنگ آهنی‌ها و فولادسازان کشور قیمت مواد اولیه همچون کنسانتره و گندله را به‌صورت توافقی تعیین می‌کنند و سپس قراردادهای میان‌مدت و بلندمدتی برای تامین مواد اولیه به امضا می‌رسانند. این یعنی برخلاف گذشته، دولت هیچ دخالتی در مکانیزم قیمت‌گذاری سنگ آهن و محصولات فراوری شده آن ندارد و قیمت نهایی تنها توسط توافق میان سنگ آهنی‌ها و فولادسازان تعیین می‌شود. حتی بورس کالا نیز دخالتی در فرایند قیمت‌گذاری ندارد. بلکه یک قیمت پایه از سوی فروشنده اعلام می‌شود، سپس خریدار و فروشنده بر اساس وزن محصول و نیز مدت قرارداد، به چانه‌زنی می‌پردازند. در همین حال هیچ اجباری برای عرضه محصولات معدنی و فلزی در بورس کالا از سوی دولت یا نهادهای دیگر وجود ندارد و فروشندگان و خریداران می‌توانند خارج از بورس نیز با یکدیگر توافق کنند. البته علت حضور تولیدکنندگان غیر دولتی در بورس کالا نیز به‌علت کشف قیمت است و لزوماً همه محصولات کارخانه‌ها در بورس عرضه نمی‌شود. البته توافقات خارج از بورس نیز در چارچوب سامانه‌های بورس ثبت می‌شود.


بسیاری از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان معتقدند که قیمت‌گذاری نهایی محصول باید با توافق تولیدکننده و مصرف‌کننده انجام شود. نظر شما در این خصوص چیست؟
در حال حاضر تولیدکنندگان بخش خصوصی کشور آزادانه و به‌طور کامل می‌توانند معاملات خود را با هر شرکت خریداری انجام دهد و هیچ محدودیتی در این زمینه وجود ندارد. این در حالی است که سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) که یک سازمان دولتی محسوب می‌شود، در صورتی که قصد فروش اموال خود را دارد یا باید از طریق مزایده انجام شود، یا این عرضه باید در بورس انجام گیرد. بنابراین برای سازمان‌های دولتی و نیمه‌دولتی ارائه کالا در بورس یا برگزاری مزایده اجباری است. این در حالی است که برای بخش خصوصی چنین اجباری وجود ندارد. به‌عنوان نمونه همان‌گونه که مشاهده می‌شود، عرضه سرب و روی در بورس کالا بسیار اندک است و اغلب شرکت‌های تولیدکننده سرب و روی، که بخش خصوصی هستند، به‌طور آزادانه خارج از بورس در داخل کشور به معامله می‌پردازند و حتی محصول خود را بدون هیچ مشکلی به خارج از کشور نیز صادر می‌کنند. این در حالی است که شرکت ملی مس که بزرگ‌ترین تولیدکننده و عرضه‌کننده مس در کشور است و بخشی از سهام آن به دولت تعلق دارد و بخش نیمه‌دولتیـنیمه‌خصوصی محسوب می‌شود، اغلب محصولات خود را برای کشف قیمت واقعی و نیز عرضه به خریداران داخلی در بورس عرضه می‌کند. حتی شرکت فولاد مبارکه نیز در بسیاری از موارد، محصولات متنوع خود را از طریق بورس کالای ایران روانه بازار داخل می‌کند تا از این طریق کشف قیمت صورت گیرد. در پایان نیز باید عنوان شود که مکانیزم قیمت‌گذاری در گذشته یک مانع بسیار بزرگ برای توسعه بخش معدن و صنایع محسوب می‌شد اما با روی کار آمدن بورس کالا این موانع برطرف شده‌اند و همه مکانیزم‌ها برای کشف قیمت محصولات معدنی و فلزی در بورس کاملاً شفاف هستند. در ضمن هر شرکتی که قصد انجام معامله در بورس را داشته باشد، می‌تواند با اخذ مجوزهای لازم، به این کار مبادرت ورزد. در همین حال با توجه به ماهیت خصوصی و یا دولتی بودن شرکت‌ها، بیش از 80 درصد از شرکت‌ها الزامی به حضور در بورس کالا ندارند. البته هر توافقی که میان خریداران و فروشندگان محصولات معدنی صورت می‌گیرد، قطعاً تحت تاثیر قیمت‌های جهانی است.

گفت و گوها

ماهنامه اخبار فلزات

cache/resized/a88afb2e5de6abe3f650d83fa09e28ee.jpg
چهل و نهمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/5cc87f56bb103a1caa0110d14b7fc327.jpg
چهل و هشتمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/c141fc836a5382ce9abebc9b5e91ec94.jpg
چهل و هفتمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/6c220d3a8bcde9f0ffa06402fad1f7cc.jpg
چهل و ششمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/15fa68ba0f5da770c0543626ce041543.jpg
سرمقاله/ عبدالوهاب سهل‌آبادی/ رئیس خانه صنعت،
cache/resized/b7f512f115ec95fd20cd5ed4e7c0c2c2.jpg
چهل و پنجمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/e6d4a9ee9638771f9e0d18b472b7ceab.jpg
چهل و چهارمین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
cache/resized/af980bc3bfd78b60a778dabb7ae438ee.jpg
چهل و سومین شماره هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه
Template Settings

Color

For each color, the params below will give default values
Black Blue Brow Green Cyan

Body

Background Color
Text Color
Layout Style
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family