آخرین اخبار

اخبار فلزات: کاهش آب‌های زیرسطحی و کمبود آب شیرین از مهم‌ترین چالش‌های ایران است. تمامی افراد یک جامعه از هر قشر و تباری ملزم به صرفه‌جویی این نعمت گران‌بهای خدادادی هستند، اما موضوع مهم پیدا کردن وزنه‌های سنگین مصرف‌کننده و هدردهنده آب و ساختن سد تدبیر بر سیلاب بی‌آبی کشور است. با آنکه همواره همجمه‌های فراوانی بر پیکر بی‌جان صنعت کشور وارد شده است و ارقامی مبنی بر کم بازده بودن و جانمایی غلط صنایع و مخصوصا واحد‌های تولید فولادی در مناطق کم آب ارائه می‌شود، اما موضوعی که مورد غفلت واقع شده آن است که بازده آب در بخش صنعت بسیار بیشتر از سایر بخش‌ها بوده و تغییر تدریجی الگوی اقتصادی در مناطق کم آب به سمت الگوی صنعتی، می‌تواند منجر به کاهش چشمگیر مصرف آب و نجات کشور از چالش بی‌آبی شود.

مساله آب و کم‌آبی یکی از مهم‌ترین معضلات خبری روز در ایران است. معضلی که مردم، اقتصاد و صنعت کشور را با خود درگیر می‌کند. باید توجه داشت که کسب‌وکار صنایع معدنی و فولاد در کنار سایر فعالیت‌های اقتصادی کشور، بدون توجه به مقوله آب به هیچ وجه ادامه‌دار و امکان‌پذیر نخواهد بود. تجربه نشان می‌دهد تصمیمات احساسی و غیرکارشناسی در این حوزه نه‌تنها مشکل را رفع نمی‌کند؛ بلکه منجر به تعمیق مشکلات و بروز مسائل جدید خواهد شد.

یکی از مسائلی که به‌نظر می‌رسد به میزان کافی مورد بررسی همه‌جانبه کارشناسی قرار نگرفته است، انتقاد به جانمایی فولادسازی‌ها در مرکز کشور و در مناطق بی‌آب و تمایل به الزام انتقال فولادسازی‌ها به کنار دریاهای آزاد و مواردی نظیر آن است؛ گاهی استدلال می شود که در سایر کشورها نظیر چین بر اساس قوانین، احداث فولادسازی جدید مگر در کنار دریا صورت نخواهد پذیرفت و گاهی با اطلاق واژه "آب‌بر" به صنعت فولاد، صرف وجود آن در مناطق کم‌آب مورد پرسش قرار می‌گیرد. اما این موارد تا چه حد ریشه کارشناسی داشته و باید مبنای تصمیمات کلان در کشور ما شود؟ پس بهتر است نگاهی موشکافانه‌تر به این موضوع داشته باشیم.

 میزان مصرف آب در فولاد سازی

ابتدا باید به میزان مصرف آب در صنایع فولاد و بازدهی آب در این بخش اشاره شود. طی ماه‌های اخیر در نشریات و فضای مجازی مشاهده می‌شود که برخی چنین ادعا کرده و می‌کنند که به‌ازای تولید هرکیلوگرم فولاد چیزی در حدود 230 لیتر آب مصرف می‌شود. باید اذعان داشت که حداقل در کشور ما، این عدد به هیچ عنوان پایه علمی ندارد. باید توجه کرد که فولادسازی در ایران با اغلب فولادسازی‌های دیگر در دنیا از جهت مصرف آب قابل مقایسه نیست، چرا که یکی از مهم‌ترین مواردی را که در مورد مصرف آب در این صنایع باید مد نظر قرار داد، بسته و یا بازبودن سیستم‌های گردش، انتقال و استفاده از آب است. شایان ذکر است که در سیستم‌های بسته، آب وارد شده به چرخه تولید پس از مصرف دور ریخته نمی‌شود، بلکه در چرخه‌های بسته مورد استفاده مجدد قرار می‌گیرد. در نتیجه برای میزان دقیق مصرف و یا هدررفت آب، باید واحدهایی که از سیستم‌های مدار بسته استفاده می‌کنند را از سایر واحدهای فولادی متمایز ساخت. خوشبختانه در کشور ما همه فولادسازان از چرخه بسته آب برای تولید استفاده می‌کنند.

بر اساس مدارک و مستندات دقیق موجود، در شرکت‌های برتر فولادی کشور که از آخرین تکنولوژی‌های روز استفاده می‌کنند، مصرف آب به‌ازای تولید هر کیلوگرم فولاد خام در سراسر زنجیره و از نقطه ابتدایی تا پایانی تولید، شامل بهره‌برداری از معدن، تولید کنسانتره، تولید گندله، احیا و فولاد سازی، کمتر از 6 لیتر است. برای سایر فولادسازی‌های کشور نیز بعید به‌نظر می‌رسد که این عدد بیش از 10 تا 12 لیتر باشد. یادآور می‌شود که آب مصرفی برای تولید هر کیلوگرم فولاد خام در کل زنجیره تولید از فرآوری سنگ‌آهن تا تولید شمش در روش کوره‌بلند حدودا 5 درصد کمتر از روش احیاء مستقیم (در صورت استفاده از تکنولوژی هم‌نسل) است.

 آیا بازده اقتصادی آب در فولادسازی کمتر از سایر بخش‌های اقتصادی است؟

از آنجا که کشور با کمبود شدید منابع آبی مواجه است، بسیار مهم خواهد بود که از منابع ارزشمند آبی، حداکثر استفاده اقتصادی در جهت توسعه کشور و بهبود معیشت مردم صورت پذیرد. اما از نظر علمی و آماری در چه کسب‌وکاری بیشترین بازده اقتصادی از آب صورت می‌پذیرد؟ برای پاسخ به این سوال کافی است برخی از محصولات مختلفی که در کشور تولید می‌شوند، از لحاظ اقتصادی با یکدیگر مقایسه شوند.

چنانکه گفته شد، مصرف آب در فولادسازی‌های مدرن کشور به‌ازای هرکیلوگرم کمتر از 6 لیتر است. با توجه به قیمت روز فولاد خام می‌توان گفت به‌ازای مصرف هر لیتر آب در فولادسازی، حدود 370 تومان ارزش اقتصادی تولید می‌شود. بر اساس مطالعات انجام شده، در کشت سنتی پسته که یکی از بهترین الگوهای کشت در ایران را دارا است و آب کمتری را نسبت به سایر محصولات کشاورزی مصرف می‌کند، به‌ازای تولید هر کیلوگرم محصول، به‌طور متوسط حدود 2 هزار لیتر آب مصرف می‌شود و ارزش افزوده‌ای که به ازای هر لیتر آب با تولید این کالا ایجاد میشود، تنها حدود 30 تومان است. به همین ترتیب هندوانه تنها 2 تومان، گندم 1 تومان و گوشت گاو نیز 3 تومان به‌ازای هر لیتر آب ارزش افزوده ایجاد می‌کنند. واضح است که بازده اقتصادی فولاد به‌ازای مصرف هر لیتر آب، ده‌ها برابر محصولات دیگری است که اتفاقا در مناطق خشک و کم‌آب مرکز کشور پایه اقتصاد خانوارها را تشکیل می‌دهند.

 مشکل کم‌آبی چقدر جدی است؟

بر اساس مطالعات بانک جهانی در سال‌های 2040 تا 2050 در ایران بر اساس مدل تر، 5 میلیارد متر مکعب، بر اساس مدل خشک 65 میلیارد متر مکعب و بر اساس مدل متوسط 40 میلیارد متر مکعب کمبود آب اتفاق خواهد افتاد. طبق آخرین آمار شرکت آب و فاضلاب در حال حاضر 96 میلیارد متر مکعب آب در سال در کشور مصرف می‌شود. مساله کم‌آبی در سال‌های آتی در کشور بسیار جدی خواهد بود. نکته قابل توجه اینجاست که در حال حاضر بخش صنعت کشور تنها 2 درصد از آب و مصرف خانگی 6 درصد از مصرف آب را به خود اختصاص داده‌اند و بخش کشاورزی 92 درصد از آب را مصرف کرده و بیشترین میزان هدررفت آب را با خود به‌همراه دارد.

متن کامل این یادداشت را در ماهنامه شماره 95 اخبار فلزات بخوانید.

K2_NEWS_NUMBER_CUSTOM 7952

گفت و گوها

ماهنامه اخبار فلزات

cache/resized/eb82d6e01471fb45208b29c7df8e5e53.jpg
سرمقاله مهمان/ جعفر سرقینی، معاون امور معادن و
cache/resized/5fdc39f541c2fb59cb2db32d804715af.jpg
سرمقاله مهمان/ بهرام شکوری، رئیس کمیسیون معدن و
cache/resized/236d941135e737286605a0609cab55c0.jpg
سرمقاله مهمان/ محمدرضا بهرامن، رئیس خانه معدن
cache/resized/606d6207a06e88856f9c9a317101be0c.jpg
دیپلماسی اقتصادی، ضامن پایداری و توسعه صادرات
cache/resized/051517a92fa9069987b9e99e58c35653.jpg
یادداشت مهمان: عزیزالله عصاری، مدیرعامل شرکت
cache/resized/9b369ed53e1c293f37e10a8b4d734b49.jpg
جعفر سرقینیتفکیک همگام با توسعه نیست پس از 6 سال
cache/resized/16567cc9ed641fa1a926c80b3dcd664e.jpg
بنادر نیازمند و زمینه‌ساز توسعه مهدی کرباسیان؛
Template Settings

Color

For each color, the params below will give default values
Black Blue Brow Green Cyan

Body

Background Color
Text Color
Layout Style
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family